پیش از این ، تنها تراژدی ((اتللو)) و کمدیِ ((تاجر ونیزی)) را از شکسپیر مطالعه کرده بودم. راستش برای من که قبلا از آنها از روند نمایشنامه نویسی و قلم شکسپیر اطلاعی نداشتم ، و از طرفی همواره در گوشم بوق و کرنایِ (( شکسپیر نابغه است)) و (( آثار شکسپیر شاهکار های ادبی دنیا هستند)) طنین انداز بود و من انتظار چیزی بسیار غریب و شگفت انگیز را می کردم با دلسردی مواجه شدم. وقایع نمایشنامه تا حدی بسیار سریع و غیر منطقی اتفاق می افتاد و من که با خواندن آثار داستایفسکی و چخوف و ... خو کرده بودم و چون در آثار کسانی که نامشان را ذکر کردم، همیشه برای هر اتفاقی دلیل های زیادی می تراشیدند به طوری که کاملا موجه به نظر می رسید، آثار شکسپیر برایم سقوط زیادی کرد و حتی در ذهنم به این نتیجه رسیدم که: اگر واقعا آثار شکسپیر شاهکار باشند تنها محدود به زمانه ی خود بوده اند و نه برای دوران ما.
اما این بار که رومئو و ژولیت را باز کردم، چون از قبل کمی با شکسپیر آشنا بودم، و اثر را با چشمانِ خود شکسپیر دیدم ( و نه دوربین و لنز داستایفسکی و چخوف) شگفت زده شدم و پیش داوری های قدیمم همه دود شد و به هوا رفت. حقیقت این است که این بار همه چیز را کاملا منطقی دیدم. روند وقایع با اینکه سریع بود اما در ذهنم آن را آهسته می کردم و صحنه را مجسم می کردم. البته که شکسپیر هم همه چیز را برای خوب تخیل کردن به ما داده است و بیشتر از این شگفت زده شدم که بدون اینکه به دنبال توضیحات اضافی و دلیل تراشی برای موجه کردن حادثه باشد ، تنها در چند خط می تواند فضا را بسازد. مثالی می زنم. در یکی از صحنه ها ژولیت ، پرستارش را برای خبر گرفتن از رومئو فرستاده و بیتاب و منتظر است. پرستار پیر بالاخره می آید و ژولیت که عجله دارد ببیند چه خبری از رومئو دارد، با هیجان از او سوال می پرسد. اما پرستار به حاشیه می رود و نفس نفس می زند و همش می گوید : حالا بگذارم برسم، حالا بگذار نفسم بالا بیاید و از این حرف ها... و همچنان ژولیت را معطل می کند . خود را به ناراحتی می زند و می گوید: اگر از این به بعد خبری از رومئو می خواهی ، پس خودت برو و من را نفرست. در واقع پرستار نه تنها ژولیت را معطل می کند بلکه خواننده را هم به این انتظار طولانی می کشاند. شکسپیر در اینجا بدون اینکه رفتار پرستار را توصیف کند، شفاف ترین تصویر را از او به دست ما می دهد. اینکه پرستار پیر با اینکه نقش مهمی در خانواده ندارد، اما شدیدا مغرور است، از آن غرور های از جنس مردم حقیر. خودش پرستار است و خدمتکار دارد. از تحقیر شدن بیزار است البته که اگر از طرف اربابش باشد مجبور است سکوت کند ولی اگر از طرف شخص ناشناسی باشد مثل مرکوشیو، ممکن است حسابی جواب بدهد. اگر بببیند کار کسی زیر دستش گیر کرده ، لذت می برد از اینکه او را معطل بگذارد. همه ی این ها را می فهمیم بدون اینکه توصیفی از او بخوانیم.
اگر شکسپیر را درست بخوانید ، مطمئن خواهید شد که بزرگ ترین نمایش نامه نویس دنیاست.
اما کمی در مورد رومئو و ژولیت صحبت کنم. بهترین خلاصه داستان در همان درآمد اول داستان آمده است که از زبان همسرایان خوانده می شود:
(( دو خاندان که از لحاظ شان و مقام همطراز بودند در شهر زیبای ورونا که نمایش ما در آنجا برگزار می شود کینه ی قدیمی خود را به فتنه های تازه ای کشانده و خونی که در این نزاع ریخته می شود دستان پاکی را آلوده می سازد. سرنوشت این بود که نطفه ی دو عاشق، که ستاره ی آنها به هم پیوست، در این دو خاندان کینه توز بسته شود، و وقایع ناگوار رقت انگیزی به مرگ آنها منتهی گردد، و در نتیجه به مجادله ی پدرانشان پایان بخشد. جریان عشق مرگبار و ترسناک آنان و برافروخته شدن شعله ی خشم اولیای آنان که چیز جز مرگ فرزندانشان آن را نمی توانست نابود سازد، موضوع داستان و نمایش دو ساعته ی ماست))
رومئو که پسر مونتاگیو است عاشق ژولیت که دخترِ کاپولت است می شود. مونتاگیوها و کاپولت ها از دیرباز تشنه به خون هم هستند و حتی آغاز نمایش با درگیری بین دو گروه از خاندان آنها آغاز می شود. کاپولت و مونتاگیو ابتدای داستان را با نفرت از هم شروع می کنند و انتهای داستان دست در دست یکدیگر و در صلح بر روی جنازه ی فرزندانشان سوگواری می کنند. عشق پیروز می شود با اینکه قربانی می گیرد و نفرت است که صحنه را در نهایت باید ترک کند. با اینکه در همان آغاز ، خود نویسنده انتهای آن را توصیف می کند و می دانیم که قرار است آخر این تراژدی به کجا ختم شود، اما آنقدر این نمایش نامه جذاب است که بارها در حین مطالعه و وقتی که هنوز به انتهایش نرسیدیم ، اما باز دوست داریم که با مرگ رومئو و ژولیت تمام نشود. در عین نا امیدی، امیدوار هستیم و این تضاد بین احساسات همان چیزی است که شکسپیر در صدد برانگیختنش بوده است. چرا که در خود نمایشنامه بارها از زبان شخصیت ها تقابل های مفاهیم در این دنیا بیان می شود.
مثلا از زبان رومئو: (( اینجا چه عاشقانه بسا به کینه پردازند! چرا چنین؟ آه عشقِ پر غوغا! آه، کینِ عشق آمیز! آه هرچه ، زان هیچِ آفریده از آغاز! ای سبکسارِ سنگین، تلاشِ تهی! دود رخشا،آتش سرد، سلامتِ بیمار، خوابِ خوابگرد))
این نمایشنامه خود زندگی است. با اینکه می دانیم قرار است پایان نمایش قتلگاه رومئو و ژلیت باشد اما کلام زیبای شکسپیر که مثل زندگی جذاب است و همینطور توالی اتفاقات ما را به دنبال خود می کشاند. ما از همان ابتدا زاده می شویم و به ما پایان نمایش در همان آغاز گفته می شود. نمایش زندگی با مرگ ما پایان می گیرد. اما همچنان ادامه می دهیم و ادامه می دهیم و ادامه.
از رومئو و ژولیت چند فیلم هم ساخته شده که بهترینش مال سال 1968 است.
در مورد ترجمه ی آثار شکسپیر، علاالدین پازارگادی کل تراژدی ها و کمدی های شکسپیر را که بالغ بر 27 نمایشنامه می شود در دو جلد ترجمه کرده است که ترجمه ساده و زیبایی است و از خواندنش لذت خواهید برد. علاوه بر آن ، فواد نظیری هم آثار زیادی از شکپسیر ترجمه کرده، اما متن دشواری دارد و بیشتر سعی کرده که به زبان امروزی مشابه نباشد و کلاسیک باشد یعنی زبانی که شاید به اثار شکسپیر نزدیک تر است، البته که این کار باعث شده متن دشواری از آب در آید .
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۳۹۹/۰۱/۰۴ ساعت 22:21 توسط
|
